ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 277



                                               

Proteksionizm siyosati

Proteksionizm siyosati - ichki bozorni turli xil iqtisodiy cheklovlar yordamida tashqi bozordan himoyalash siyosati. Proteksionizm siyosati olib borilganda, erkin savdo yolida juda kop tosiqlar mavjud boladi. Ularning asosiylari quyidagilar: Eksp ...

                                               

Raqobat

Raqobat - bozor subektlari iqtisodiy manfaatlarining toqnashuvidan iborat bolib, ular ortasidagi yuqori foyda va koproq naflilikka ega bolish uchun kurashni anglatadi. Raqobat - mustaqil tovar ishlab chiqaruvchi korxonalar ortasida tovarlarni qul ...

                                               

Sindikat

Sindikat - bir turdagi mahsulot ishlab chiqaruvchi bir necha korxonalarning birlashmasi. Bunda ishlab chiqarish vositalariga mulkchilik birlashma ishtirokchilarining ozida saqlanib qolgani holda, ular tomonidan ishlab chiqarilgan mahsulot maxsus ...

                                               

Talab va taklif

Talab va taklif narxni shakllantiradi, shu bilan birga narx talab va taklif ortasidagi nisbatni aniqlab beradi. Talab va taklif - bozor iqtisodiyotining fundamental tushunchalari. Talab tovarlar va xizmatlarga talab - xaridor, istemolchining bozo ...

                                               

Tannarx

Tannarx - bu mahsulotni ishlab chiqarish uchun sarflangan xarajatlarning puldagi ifodasidir. Bu orinda mahsulot tannarxini uning qiymatidan farqlash lozim. Malumki, mahsulot qiymati oz ichiga sarflangan ishlab chiqarish vositalari qiymati hamda y ...

                                               

Tovar

Tovar - 1) ishlab chiqarish.iqtisodiy faoliyatning moddiybuyum shaklidagi har qanday mahsuloti; 2) sotuvchilar va xaridorlar ortasida oldisotdi, bozor munosabatlari obyekti. T. bozorda sotish, ayirboshlash uchun va shu orqali boshqalarning ehtiyo ...

                                               

Trest

Trest - ishlab chiqarish vositalari va tayyor mahsulotga birgalikdagi mulkiy egalikni taminlovchi ishlab chiqaruvchilarning yuridik shaxs korinishidagi birlashmasi. Trest ing. trust - korxonalar, firmalar birlashmasi. Sanoat monopoliyalarining 20 ...

                                               

Xalqaro savdo

Xalqaro savdo - bu turli davlat-milliy xojaliklari ortasidagi tovar va xizmatlarning ayirboshlash jarayonidir. Xalqaro savdo qadimdan mavjud bolsada, faqat XIX asrga kelib, yani deyarli barcha rivojlangan mamlakatlar xalqaro savdo aloqalarida ish ...

                                               

Yevropa investitsiya banki

Yevropa investitsiya banki - Yevropa Ittifoqiga azo mamlakatlarning hukumatlararo kredit tashkiloti. 1958-yilda tashkil etilgan. Dastlabki bank hamjamiyat doirasidagi qoloq mintaqalarni investitsion moliyalash, sanoat modernizatsiyasi va konversi ...

                                               

Yevropa komir va polat birlashmasi

Yevropa komir va polat birlashmasi - Yevropa hamjamiyatini tashkil etgan mamlakatlarning komir va polat umumiy bozorini boshqargan birinchi rahbar organ. 1950-yilda Fransiya tashki ishlar vaziri R. Shuman taklif etgan rejaga asosan 1951-yilda kom ...

                                               

Agrosanoat

Agrosanoat bu qishloq xojalik mahsulotlari etishtirish, uni saqlash, qayta ishlash va istemolchilarga etkazib berish bilan shugullanuvchi iqtisodiyot tarmoq. Iqtisodiy qonunlar va kategoriyalarning amal qilishi iqtisodiyotning barcha sohalari, ta ...

                                               

Aksiya

Aksiya – bu uning egasi hissadorlik jamiyati kapitaliga ozining malum hissasini qoshganligiga va uning foydasidan dividend shaklida daromad olish huquqi borligiga guvohlik beruvchi qimmatbaho qogozdir. Bundan tashqari, aksiya korxonani boshqarish ...

                                               

Ananaviy iqtisodiyot

Ananaviy iqtisodiyot - deyarli hamma mamlakatlar bosib otgan tarixiy tizimdir. U hozirgi davrda ham koplab iqtisodiy jihatdan kam rivojlangan mamlakatlarda mavjud bolib, ularda urf-odatlar, udumlarga, ananalarga asoslangan iqtisodiy jarayonlarga ...

                                               

Audit

Audit – korxona, firma, kompaniyalar moliyaviy xojalik faoliyatini tekshirib borish, ular hisobotini ekspertizadan otkazishdir. Audit ing. audit – u eshitadi – mu-ayyan vakolatlar berilgan shax-slar – auditorlar firmalari tomonidan xojalik yurita ...

                                               

Auksion

Auksion – maxsus kim-oshdi savdo bozorlari; tovarlarni talabgor haridorlarga sotish. Auksionda savdo tovarlarning nisbatan cheklangan royxati boyicha, ommaviy sotuvga qoyish yoli bilan otkaziladi. Auksion elon qilingan vaqtda va malum davrda otka ...

                                               

Avans

Bonak yoki avans deb biror ish uchun osha ish bajarilmasi yoki boshlanmasidan avval tolanadigan haqdir. Bonak kochma manoda oldindan bildirilgan ishonch, maqtovni anglatadi. OzMEga asosan bonakka quyidagicha tarif beriladi: otmishda usta shogirdi ...

                                               

Bazaviy hisoblash miqdori

Bazaviy hisoblash miqdori - mulkchilik shakllaridan qati nazar mamlakatdagi barcha korxonalar, tashkilotlarda mehnatga tolanadigan haqning davlat tomonidan rasmiy belgilangan eng kam miqdori. Oylik ish haqi minimumi stavkalari yoki soatbay haq sh ...

                                               

Birja

Birja sozi lotincha va olmoncha sozdan kelib chiqqan bolib "xamyon" ni bildiradi. Qadimda birja sozi quyidagi 3 xil voqelikni ifodalash uchun qollanilar edi: Birja gollandcha beurs, nem. Burse - hamyon - bozorni uyushtirishning tashkiliy shakli; ...

                                               

Bozor

Iqtisodiyotda bozor atamasi ostida bozor sub’yektlari orasidagi pul-mol almashinuvi tizimi tushuniladi. Bozor - 1) sotuvchilar bilan haridorlar ortasidagi tovar ayirboshlash munosabatlari; ishlab chiqarish bilan istemolni ozaro boglovchi mexanizm ...

                                               

Bozor iqtisodiyoti

Bozor iqtisodiyoti bu erkin raqobatga asoslangan iqtisodiyot bolib resurslarga xususiy mulkchilik, iqtisodiy faoliyatda va tadbirkorlikda erkinlik, iqtisodiy jarayonlarni tartiblashda va uygunlashtirishda bozor mexanizmidan foydalanish bilan tavs ...

                                               

BRIKS

BRICS besh mamlakatdan tashkil topgan bir guruh: BRICS tashkiloti bilan jahon iqtisodiyotining kelgusi osishi taminlanishi maqsadlangan. BRICS azolari iqtisodiyoti tez rivojlanayotgan yirik mamlakatlar sifatida ifodalanadi. Ushbu mamlakatlar iqti ...

                                               

Chakana savdo

Chakana savdo - tovarlarni songgi istemolchilarga sotuvchi savdo. Bu savdo bilan shugullanganda mustaqil dokonlar, maxsus dokonlar va supermarketlardan foydalaniladi. Chakana savdo - tovarlarni donalab yoki kichik top bilan sotish va sotib olish; ...

                                               

Daromadlarni indekslash

Daromadlarni indekslash yoki daromadlar indeksatsiyasi - istemol buyumlari narxlari darajasiga muvofiq turli aholi toifalarining nominal daromadlari ni davlat tomonidan muntazam oshirish; aholini inflyatsiyadan ijtimoiy himoyalash tadbirlaridan b ...

                                               

Demonopolizatsiya

Demonopolizatsiya - iqtisodiyotdagi monopoliyaaan erkin, teng huquqli raqobatga asoslangan sohibkorlik faoliyatiga qaytish. D. soglom iqtisodiy bellashuvga yol berish maqsadlarida amalga oshiriladi. D. ikki yol bilan boradi: yirik monopol mavqeid ...

                                               

Eksport

Eksport - tovarlar, xizmatlar, investitsiya, qimmatli qogozlar, texnologiyalar va boshqalarni tashqi bozorga chiqarish. Tovarlarni bir mamlakat orqali olib otish tranzit va bir mamlakatdan olib kelingan tovarlarni boshqa mamlakatlarga sotish uchu ...

                                               

Faktoring

Faktoring - bu boshqa iqtisodiy subektlarning qarzdorlik buyicha majburiyatlarini sotib olish yoki qayta sotish munosabatlarini anglatadi. Faktoring ing. factor - agent, vositachi - kichik va orta firma mijozlarga tijorat banklari va ularning sho ...

                                               

Faktoriya

Faktoriya, savdo posti - chet el savdogarlari tomonidan boshqa davlat yoki mustamlaka hududida tashkil etilgan savdo hisob-kitob punkti. Faktoriyalar ozlarining mamlakatlari chekka hududlarida ham xuddi shunday shakllangan. Uzoq mintaqalarda xudd ...

                                               

Fiziokratizm

Fiziokratizm -, 18-srdagi fransuz iqtisodchilari hamda klassik siyosiy iqtisod vakillaridir. Fiziokratlar maktabi Fransiyada feodalizmdan kapitalizmga otish davrida vujudga keldi. Bu tasodifiy hol emas edi. Osha davrda Fransiyada manufaktura anch ...

                                               

FOREX

FOREX bozori - banklararo bozor bolib, u xalqaro savdo aniq qayd etilgan valuta kurslaridan ozgaruvchan kurslarga otganida, 1971-yilda shakllangan. Bunda bir valyutaning boshqa valyutaga nisbatan kursi oddiygina belgilanadi, yani har ikki tomon r ...

                                               

Foyda

Foyda - lar chiqarib tashlangandan keyin qolgan qismiga aytiladi. Korxonalarda tovar va xizmatlarni sotishdan olingan mablaglar ularning pul tushumlari yoki pul daromadlari deyiladi. Foyda - tovarlar va xizmatlarni sotishdan olingan daromadning b ...

                                               

Indekslash

Indekslash yoki indeksatsiya - istemol tovarlari va xizmatlar narxining osib borishiga muvofiq davlat tomonidan fuqarolarning pul daromadlarini oshirib borish; istemolchilarni inflyatsiyadan himoya qilish usullaridan biri. Shu yol bilan aholining ...

                                               

Iqtisodiyot nazariyasi

Iqtisodiyot nazariyasi - insonlarning cheksiz ehtiyojlarini qondirish uchun cheklangan resurslardan samarali foydalanishni va xojalik yuritish jarayonida turli tomonlar orasida yuzaga keluvchi munosabatlarni organuvchi fan.Economics atamasi qadim ...

                                               

Ishchi kuchi

Ishchi kuchi - bu inson aqliy va jismoniy qobiliyatlarining yigindisi bolib, jamiyatning asosiy ishlab chiqaruvchi kuchi hisoblanadi. Ishchi kuchi mehnat qobiliyatiga ega bolgan kishilar uchun xosdir. Lekin ishchi kuchi insonning ozi emas yoki un ...

                                               

Ishlab chiqarish

Ishlab chiqarish - jamiyatning yashashi va taraqqiy etishi uchun zarur bolgan moddiy boyliklar ni yaratish jarayoni; ishlab chiqarish omillarini istemol va investitsiyalar uchun moljallangan tovarlar va xizmatlarga aylantirish. Ishlab chiqarish i ...

                                               

Ishlab chiqarish samaradorligi

Ishlab chiqarish samaradorligi - korxona miqyosida iqtisodiy faoliyat, iqtisodiy dasturlar va tadbirlarning foydali natijalar berishi, olingan iqtisodiy samaraning muayyan qiymatga ega bolgan resurslarni qollagan holda eng yuqori ishlab chiqarish ...

                                               

Kapital

Kapital, sarmoya - keng manoda - oz egasiga daromad keltirish xususiyatiga ega bolgan jami vositalar va mablaglar; yangi qiymat keltiruvchi, ozini ozi kopaytiruvchi qiymat. Tovarlar va xizmatlar ishlab chiqarish uchun kishilar tomonidan yaratilga ...

                                               

Korrupsiya

Korrupsiya - mansabdor shaxsning oz mansabi boyicha berilgan huquqlarni shaxsiy boyish maqsadlarida bevosita suiistemol qilishidan iborat amaliyot. Mansabdor shaxslarni sotib olish, ularning poraga sotilishi ham K. deyiladi. K. davlat apparati va ...

                                               

Kredit

Kredit, bosh turgan pul mablaglarini ssuda fondi shaklida toplash va ularni pulga muhtoj bolib turgan yuridik va jismoniy shaxslarga ishlab chiqarish va boshqa ehtiyojlari uchun malum muddatga, foiz tolovlari bilan qaytarish shartida qarzga beris ...

                                               

Lizing

Lizing - bu kreditning pulsiz shakli bolib, odatda ishlab chiqarish vositalari va boshqa moddiy boyliklarni keyinchalik foydalanuvchilar tomonidan muntazam ravishda haq tolab borib, sotib olish sharti bilan uzoq muddatli ijaraga berish. Lizing in ...

                                               

Manufaktura

Manufaktura - bu mehnat taqsimotiga asoslangan, lekin mashina hali mavjud bolmagan sharoitdagi kooperatsiyadir. Manufaktura davrida ishlab chiqarishning umumlashuv jarayoni davom etadi. Yalpi ishchi kuchi tarkib topadi, har bir ayrim xodim esa ya ...

                                               

Markaziy bank

Markaziy bank - mamlakatning pul belgilarini emissiya qilish va tijorat banklari faoliyatini nazorat qilish huquqi berilgan bosh davlat banki. Markaziy bank "banklarning banki" bolib, pul muomalasini tartibga solishda va byudjetni boshqarishda da ...

                                               

Merkantilizm

Merkantilizm - 1) iqtisodiy tafakkur tarixida mu-him yonalishlardan biri, hukmron hokimiyat va savdogarlar mafkurasini nazariy asoslashga xizmat qilgan;2) kapitalning dastlabki jamgarilishi davrida davlatning xojalik hayotiga faol aralashuvini yo ...

                                               

Monopoliya

Monopoliya atamasining kelib chiqishi bozorga oid tushunchalardan tarkib topsada, uning iqtisodiy asoslari aslida ishlab chiqarishga borib taqaladi. Monopoliyani quyidagicha tariflash orinli: monopoliya - monopol yuqori narxlarni ornatish hamda m ...

                                               

Monopsoniya

Monopsoniya - tarmoqdagi ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchilar soni juda kop bolib, ular tovar yoki xizmatlarining yagona istemolchisi yoki xaridori mavjud bolgan sharoitdagi yakkahukmronlik holati hisoblanadi. Bunga Asakadagi avtomobil zavodi yaqq ...

                                               

Ofshor

Ofshor "soliq jannati" bolgan hududlardir. Bunday joyda mablag egalari anonimligi va maxfiyligi kafolatlanadi.

                                               

Oligopoliya

Oligopoliya - tarmoqdagi bir necha yirik ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchining narx va ishlab chiqarish hajmini belgilashdagi hukmronlik holati hisoblanadi. Oligopoliya oligo. va yun. poleo - sotaman - bozorni tashkil etish shakllaridan biri. Guru ...

                                               

Partisipativ iqtisodiyot

Partisipativ iqtisodiyot - hozirgi zamon bozor iqtisodiyoti. Hozirgi davrda real hayotda bozor iqtisodiyoti sof bozor mexanizmi va rejali iqtisodiyot unsurlarini mujassamlashtiradi. Mulkchilikning har xil shakllari, tadbirkorlikning turli yonalis ...

                                               

Pul

Pul - bu shunday maxsus tovarki, u hamma boshqa tovarlar uchun umumiy ekvivalent vazifasini bajaradi. Pul umumiy tovarlarni ayrboshlashda asosiy vazifasini bajaradi. Qadimda pul vazifasini turli xil tovarlar bajargan, masalan, chorva mollari, mol ...

                                               

Real ish haqi

Real ish haqi - moddiy nemat va maishiy xizmatlarda ifodalangan, ish haqiga sotib olish mumkin bolgan tovarlar va xizmatlar miqdori. Real ish haqi istemolchilar ozlarining haqiqiy ish haqlariga amalda qanday miqdorda istemol nematlari sotib olish ...

                                               

Rejalashtirilgan eskirish

Rejalashtirilgan eskirish deb biror mahsulotni malum vaqtdan song buzuq yoki qiymati yoqoladigan qilib rejalashtirib, ishlab chiqarishga aytiladi. Bundan maqsad xaridorni yana osha mahsulotni yoki uning ehtiyot qismini sotib olishga undash, shund ...

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →