Back

ⓘ Katta oyin, siyosat. Buyuk oyin - 1813-1907-yillarda Britaniya Imperiyasi va Rossiya Imperiyasi ortasida Markaziy Osiyoni egallab olish uchun geosiyosiy raqobat ..



Katta oyin (siyosat)
                                     

ⓘ Katta oyin (siyosat)

Buyuk oyin - 1813-1907-yillarda Britaniya Imperiyasi va Rossiya Imperiyasi ortasida Markaziy Osiyoni egallab olish uchun geosiyosiy raqobat.

"Buyuk oyin" termini ilik bor Britaniya maxsus xizmatlari ofitseri Artur Konnoli Artur Konnoli 1842-yilning 17-iyun kuni Buxoroda qatl etilgan tomonidan aytilgan. Ushbu terminning keng kolamda ishlatilishida Ingliz yozuvchisi Redyarda Kiplingning hissasi katta, u "Kim" nomli romanida ushbu terminni keng tarzda qollagan.

                                     

1. Ekspansiya sabablari

Rossiya Imperiyasi Markaziy Osiyoni egallab olib uning xalqlarini qaram qilish, qazilma va yer boyliklarini ozlashtirish, Markaziy Osiyo paxtasiga ega bolish va oz pozitsiyasini mustahkamlashga qaratgan edi.

Britaniya Imperiyasi birinchi navbatda Hindistonni qoldan chiqarmaslik uchun Markaziy Osiyoni egallashi zarur edi, chunki Rossiya Imperiyasi Hindistonga qanchalik hududi boyicha yaqinlashsa Hindlar yurti ham ruslar qoliga qaram bolishi ehtimoli yuqori bolar edi.

                                     

2. Voqealar xronologiyasi

  • 1885-yilda Rus-Ingliz dushmanligi eng kuchli pallaga keldi va osha yil "Afgon Inqirozi" deb nom oldi. General Aleksandr Komarov Rus armiyasini Marv tomonga boshlab bordi va Panjde tomonga yaqinlashib bordi. Oz navbatida Britaniya tomoni Afgon Amiridan ruslarni janubdan quvib chiqarishni talab qildi. 1885-yilning 18-mart kuni bolib otgan "Koshk jangi" dan song ikki tomon ortasida muzokaralar boshlandi, keyinroq Rossiya Imperiyasi va Afgoniston ortasida davlat chegarasi qisman aniqlab olindi.
  • Afgon Amiri Shir-Alining Ruslarga bolgan sodiqligi Britaniya Bosh Vaziri Dizraelini 2-Ingliz-Afgon urushini boshlashga undadi. 1879-yilning yanvarida 39 ming askardan iborat Britaniya armiyasi Qandahorga kirishdi. Afgon Amiri Britaniyaliklar bilan kelishuv tuzishiga togri keldi. Shundan song 100 ming askardan iborat Afgon baynalminalchilari Inglizlarni Qobulda qamal qilishdi. 1880-yilda Benjamin Dizraeli omadsizlikdan song Parlament saylovlarida maglubiyatga uchradi. Dizraeli orniga kelgan Vilyam Gladston Britaniya armiyasini Afgoniston hududidan olib chiqdi va Amir bilan ittifoq tuzdi.
  • 1890-1894-yillarda Rossiya va Britaniya Imperiyalari ortasida Pomir ustidan nazorat qilish uchun kurash boshlandi. 1891-yilda Britaniya armiyasi Pokiston shimolida joylashgan Gilgit yaqiniga kirib borishdi va Pokiston shimolini boysundirishdi. Rus armiyasi tomonidan otkazilgan ekspeditsiyadan song Rus-Ingliz kelishuvi bolib otdi. Kelishuvga binoan Pomirning bir qismi Afgoniston hududiga otdi, yana bir qismi Rossiya Imperiyasidagi Buxoro amirligiga otdi.
  • 1854-1880-yillarda Rossiya Imperiyasi Orta Osiyoni egallab olganidan keyin, qarama-qarshilik yanada kuchaydi. Britaniya Bosh Vaziri Benjamin Dizraeli Qirolicha Viktoriyaga xat yuborib Rus armiyasini Kaspiy dengizigacha quvib yuborib oz pozitsiyasini mustahkamlamoqchi ekanini aytdi.
  • Qolgan yillarda Britaniya armiyasi asosan Markaziya Osiyoning sharqiy qismlariga yurishlarni amalga oshirdi. 1907-yilda Rus-Ingliz konvensiyasi tuzildi.
  • 1838-yilning dekabr oyida Britaniya armiyasining 30 ming askari Afgoniston hududiga bostirib kirib Qobul taxtiga Britaniya Toji nomzodi shoh Shojani qoyishdi. Oshanda Britaniya okkupatsiyasi uch yil davom etdi.
  • 1841-yilning noyabr oyida shoh Shoja taxtdan agdarildi. Britaniyalik agent Aleksandr Byorns olomon tomonidan shafqatsizlarcha oldirildi, qolgan inglizlar mamlakatdan quvib chiqarildi.
  • 1978-yilning yozida Rus Imperatori Aleksandr II Turkistondagi 20 ming askarni Afgonistonning Balx, Bamian va Qobulga yurish uchun safarbar etdi. Ittifoq tuzish uchun general Nikolay Stoletov Afgoniston Amiri Shir-Ali huzuriga keldi. Oshanda ular Kashmir va Chitralga yurish boshlanishi kerak edi, ammo ushbu yuish amalga oshmadi.
Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →